ZELHEM Zelhem geeft startsein tot berging neergestorte bommenwerper Hangend aan een parachute boven de Achterhoek zag schutter John Miller zijn bommenwerper met zes geallieerde kameraden brandend neerstorten in de verte, die zaterdagavond 23 september 1944. Waar zij bleven? In de Waal of Rijn gestort en vermist kregen de nabestaanden te horen. Maar in de Achterhoek denken ze dat het verhaal anders afliep. In Zelhem (gemeente Bronckhorst) is gisteren het startsein gegeven voor een bergingsoperatie die vermoedelijk dit vliegtuig met bemanning zal bovenbrengen. Want die septemberdag in 1944 stortte aan de Hummeloseweg bij boerderij De Gasthuisplaats een vliegtuig neer. Het explodeerde met alle bommen aan boord. Er bleef een krater achter van twintig meter doorsnede en zes meter diep. Een flintertje menselijke resten, meer is er niet van de bemanning teruggevonden. Het is begraven in een graf voor een onbekende soldaat in Zelhem. Miller landde kilometers verderop in Borculo en overleefde de oorlog. De aanhoudende lobby van de Achterhoekse Vliegtuigwrak Opgravers Groep (AVOG) bij de gemeente is na bijna tien jaar beloond. Secretaris Peter Monasso is tevreden. Sinds 2004 praatte de AVOG over de berging van het vliegtuig dat bij Zelhem ligt, vermoedelijk deze Lancaster ED470. Maar dat is erg duur. “Ik heb de nabestaanden opgespoord”, zegt Monasso. “Zij schreven, ook omdat ik het vroeg, de gemeenteraad brieven.” Toen ging de politiek om. Monasso klinkt zeker van zijn zaak na onderzoek in Engelse archieven. Zijn conclusie: de ED470 is het enige vliegtuig dat die dag in Zelhem kan zijn neergestort. Voor Graham Hornibrook uit Australië was dat enkele jaren geleden al reden genoeg om de vermoedelijke laatste rustplaats van zijn broer te bezoeken, de ED470-piloot. Monasso: “Bewijs heb je pas als je het wrak uit de grond haalt. Hopelijk wordt het mysterie opgelost, zodat de nabestaanden alsnog zekerheid krijgen over het lot van hun dierbaren.” Heel Bronckhorst pakt de Lancaster-berging groots op. Na alle heisa om de 4-mei-herdenking in Vorden, waarbij ook bij Duitse oorlogsgraven kon worden stilgestaan, biedt de ED470 bij Zelhem kansen voor een nieuw oorlogseducatieproject voor schoolkinderen. Het Rijk betaalt 70 procent van de berging, die 400.000 euro kost, de gemeente een halve ton. Burgemeester Henk Aalderink
zocht en vond lokale sponsors, waaronder een grote aardappelspecialiteitenfabrikant. Bijna 69 jaar kon Zelhem rustig leven met een onbekende bommenwerper onder een weiland. Het puin van de kapotte boerderij werd in de krater gestopt en het naoorlogse leven ging verder. Pas nu leeft ineens de vraag of er niet-ontplofte tienponders gevonden zullen worden. Een verklaring? Ook Monasso weet het niet: “Misschien dacht men destijds: zand erover. Vooruitkijken.” Aalderink hoopt op een waardige herbegrafenis. Maar of dat rond 4 en 5 mei 2014 gaat lukken, is maar de vraag. Majoor Arie Kappert, stafofficier Vliegtuigberging, is voorzichtig. Hij laat in oktober 6100 kuub grond afgraven. Die wordt gezeefd op minimaal 8 millimeter. “We moeten wel eerst vaststellen of het gaat om de ED470.” Ook moet blijken of menselijke resten makkelijk te identificeren zijn. Dat kan jaren duren. ‘Hopelijk wordt het mysterie opgelost, zodat nabestaanden zekerheid krijgen.

Bron: Trouw 17 juli 2013


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *