Maastricht en de V-wapens
Door: Harie Rouvroye – Elsloo

Een poging om klaarheid te scheppen betreffende de aanvallen op Maastricht met
V- Wapens. September 1944 – 5 Mei 1945.

Eind van de zestiger jaren van de vorige eeuw ontdekte ik dat Maastricht doelwit was van V- wapens door diverse indicaties in boeken enz. Dit bracht mij nu ertoe onderzoek te gaan verrichten in beschikbare boeken en het Maastrichtse Stadsarchief.

Alvorens tot conclusies te komen wil ik eerst een aantal gegevens de revue laten passeren. Hieronder volgt een staalkaart van saillante gegevens uit diverse boeken en het Maastrichts Stadsarchief.
Aantekeningen Maastrichtse Luchtwachtdienst
De onderstaande gegevens zijn citaten uit de aantekeningen van de Maastrichtse Luchtwachtdienst.

27/9 – 1944 De Amerikanen bezetten de Stationspost en indien alarmering nodig was gaven zij dat te kennen door 3x het woord “Fleisch” achter elkaar uit te spreken. Veilig sein was: “Finish Clear”.
28/9 9.14 uur. Alarm. 2 Zware slagen in Westen. Grote rookontwikkeling. Bleek na controle V-1 te zijn die achter de watertoren van Veldwezelt was ontploft. Vermoedelijk de motor in de lucht en de lading op de grond.
Opmerking: Dit is m.i. de eerste V-2 geweest die werd geregistreerd en voor Maastricht was bestemd. Dit blijkt uit de twee kort na elkaar volgende klappen van de wapenlading en vrijwel direct daarna vanwege het effect van de explosie van de door de motor platgeslagen brandstoftanks .H.R.
29/9 12.30 uur. Slag in de lucht en explosie in het bos bij Kanne.
Opmerking: Dit was m.i. de 2e geregistreerde V-2. H.R.
29/9 15.16 uur. Zware klap Oost. Cadier en Keer. V-2.H.R.
29/9 18.50 uur. Zware klappen achter Kannerbos.
Opmerking: V-2. H.R.
1/10 15.35 uur. 2 zware slagen richting stuw Borgharen. 1 Visser in het water geslingerd. Gered door zijn vrienden. Tevens enkele gewonden.
Opmerking: V-2. H.R.
2/10 9.55 uur. Harde slagen in Oosten.
Opmerking: V-2 H.R.
4/10 11.55 uur. Zware ontploffing bij Smeermaes.
Opmerking: V-2H.R.
5/10 Vanaf 5/10 gebruikten de Amerikanen de volgende codes: “Purper” =Vooralarm, “Red” =Alarm en “White” = veilig.
8/10 9.15 uur. 2 zware klappen buiten de stad, vermoedelijk V-1.
Opmerking: V-2. H.R.
28/10 7.16 uur. V-1 over de stad op 500m hoogte.
30/10 De waarschuwingscode voor de stad aan of overvliegende V-1’s werd door de Amerikanen doorgegeven: “Blue”.
Hierna vliegen bijna dagelijks de V-1’s de stad aan vanuit Zuid-Oostelijke richting naar Antwerpen.H.R.
3/11. 7.50 uur. In Rothem – bij de Geul – V-1 gevallen. 2 Doden en 10 gewonden.
8.35 uur. V-1 in directe omgeving stad gevallen.
18/11 10.30 uur. V-1 bij Borgharen.
19/11 13.40 uur V-1 Omgeving Veldwezelt grote brand.
12.14 uur. V-1 op Caberg. In weiland ontploft.
19.05 uur. V-1 ontploft direct achter de Enci op Belgisch gebied.
Omstreeks dezelfde tijd V-1 ontploft in Eisden -Oost. In weiland ontploft.
22/11 6.12 uur. V-1 ontploft in Eben-Sussen.
Op deze dag werd 27 maal alarm “Blue” gemeld. H.R.
23/11 8.30 uur. V-1 Steenfabriek Brusselseweg.
28/11 16.50 uur. Geweldige explosies.
Opmerking: V-2 ??? Er werd 43 maal alarm “Blue” gegeven.
30/11 1.30 uur V-1. Veldwezelt.
1/12 4.57 uur. V-1 Veldwezelt.
5.18 uur. V-1 Zinkwit Eisden.
20.39 uur. V-1 Proosdijveld bij kerkhof
21.05 uur. V-1 op Hermesveld, 1 gewonde.
14/12 17.15 uur. V-1 Petit Lanaye.
20.35 uur. 2 Zware slagen Veldwezelt
Opmerking: Waarschijnlijk V-2.H.R.
15/12 3.50 uur en 5.23 uur V-1 in omgeving Veldwezelt.
16/12 21.30 uur. Iets gevallen in Wilhelminasingel-Bourgognestraat. Diverse gewonden. En in de Gronsvelderweg. 1 Gewonde.
Opmerking: De Amerikanen deden meteen onderzoek in deze zaak en vonden restanten van projectielen (“Finned projectiles”). Ze werden later- ten onrechte- V-3 genoemd. H.R.
1/1 – 1945 0.05 uur. V-1 bij Smeermaes.
8/1 8.04 uur. Achter Doume-St.Pieter V-1 gevallen. 15 Huizen vernield en mensen onder puin. (2 doden, 1 gewonde).
11/1 13.17 uur. V-1 in lucht ontploft.
16.50 uur. V-1 ontploft tussen grenspaal 93 en 94 in veld.
12/1 3.15 uur. V-1 valt aan stadrand Zuid.
16.51 uur. V-1 ontploft in Ulestraten. Meerdere slachtoffers. Enkele Engelse soldaten omgekomen. Was waarschijnlijk een V-2.H.R.
17.55 uur. V-1 ontploft bij onbewaakte overweg Gronsveld.
14/1 13.30 uur. Harde klap. V-1. Zuid.
15/1 12.30 uur. V-1 ontploft tussen Maas en Kanaal bij grens Klein-Ternaaien.
4/2 22.40 uur. V-1 stopt motor boven stad en stort neer; er volgt geen explosie.
5/2. 4 Man naar Maagdendries om V-1 schoon te maken.
Opmerking: Blindganger. H.R.
11/2 18.40 uur. V-1 gevallen bij Eckelrade.
22.12 uur. V-1 gevallen bij Raar-Ulestraten.
13/2 23.11 uur. V-1 stopt boven de stad en stort neer. Geen explosie.
Opmerking: Blindganger. H.R.
9/3 Om 20.35 uur, 20.58 uur en om 21.08 uur zijn de laatste V-1’s Maastricht gepasseerd in de richting Antwerpen.

Maastricht doelwit van V-2’s?
Uit:Kriegstagebuch des OKW ,1944-1945.Teilband I-II.
Op 8 September 1944 werd besloten de strijd met de V-wapens op te nemen.

Uit: V2.Gefrorene Blitze. Door W.Gueckelkorn/Detlev Paul.
Een bijzonder goed boek dat tot in detail ingaat op de gebeurtenissen in de Eifel, de Hunsruck, Westerwald en Nederland; de techniek van de V-2 en de gevolgen van de vele lanceringen van dit wapen.

De Heer Detlev Paul auteur van het boek stelde mij spontaan in de gelegenheid om de relevante gegevens in te zien uit het Kriegstagebuch van Art.Abteilung 836 en de lijst van inslagen (BigBen Impacts) die de Amerikanen vanaf de eerste lanceringen bijhielden.

Nadat in Peenemünde de proeven met de V-2 succesvol waren verlopen begon men met de opstelling en oefening van de eenheden die met het lanceren zouden worden belast. Vanaf Augustus 1943 werden ze opgesteld en getraind Het betrof de Artillerie Abteilungen (mot) 444 en 836. Later kwamen er nog bij de afdelingen 485 en SS500. Inmiddels was men in Noord-Frankrijk begonnen met het inrichten van vaste en veldstellingen voor het geplande offensief tegen oa.Londen. De restanten van de vaste stellingen zijn nog aanwezig in Noord Frankrijk oa.bij Watten , Wizernes en Sottevast Door de snelle opmars van de geallieerden na de invasie moest men voor eind Augustus 1944 de Franse afvuurgebieden verlaten en werd Brugge in Belgie aangewezen als centraal punt voor de opstelling van de V-2 eenheden. Deze plaats was ook niet veilig door de geallieerde opmars en de op weg zijnde eenheden moesten hals over kop terugtrekken naar Duitsland.De Abteilung 836 die als tussenstation Venlo had ging samen met de batterij 444 naar het gebied Euskirchen en werd vanaf dat tijdstip Gruppe Süd genoemd. De afdeling 485 werd Gruppe Nord en ging naar Burgsteinfurt (Later naar Nederland). Door ingrijpen van Himmler werden de eenheden ondergebracht bij de SS en General-Leutnant Kammler kreeg het commando. Abteilung 836 en batterie 444 kregen geen rust en werden op 5 September naar St.Vith – Baraque Fraiture gestuurd. De vooruit geschoven stellingen werden niet veilig geacht en Abteilung 836 werd teruggeroepen.Alleen Batterie 444 bleef paraat en stelde op 6 September twee V-2’s voor lancering. Deze lancering mislukte en de raketten moesten worden afgetankt. Op 8 September werden de eerste 2 projectielen afgevuurd met als doel Parijs. De eerste is spoorloos verdwenen en de tweede stortte Zuidelijk van Parijs neer in Maisons Alfort. Hier werden 6 mensen gedood en vielen 17 zwaar- en 19 licht gewonden.

Uit de lijst van BIG-BEN Impacts op de pagina’s 2 en 3 blijkt dat Maastricht doelwit was van de V-2 en werd bestookt op: 28 September met 7 stuks, op 29 September met 9 Stuks, op 30 September met 2 stuks, op 1 Oktober met 2 stuks, op 4 Oktober met 1 stuks, op 8 Oktober met 2 stuks. Er werden dus volgens de Amerikanen 23 V-2’s afgevuurd richting Maastricht.
De Duitse Abschuszliste geeft aan dat 21 V-2’s werden gelanceerd naar Maastricht vanaf de afvuurstellingen Rossbach (Eenheid 3/836), Helferskirchen (Eenheid 2/836) en Hoeven in Westerwald, en Greimerath (Eenheid 2/386) in het Saarland. 2 Stuks waren mislukkingen zodat 19 stuks echt voor Maastricht bestemd waren.
De verschillen in de 2 lijsten zijn: Op 28 en 29 September werden volgens de Duitse lijst telkens 7 stuks afgevuurd.Op 30 September 1 mislukking.Op 1-3 en 4 Oktober telkens 1 stuks en op 8Oktober 3 stuks waarvan 1 mislukking. De 4 anderen waren waarschijnlijk afwijkingen en bestemd voor Luik, Hasselt,Antwerpen? De vliegtijd van de projectielen was ongeveer 6 minuten. De inslagen van de V-2 zijn op bijgaande kaart zo goed als mogelijk aangegeven. Door de onnauwkeurigheid van het wapen waarbij afwijkingen van plus of min 10 kilometer normaal waren, is Maastricht aan een ramp ontsnapt. Uit bovenstaande gegevens blijkt dat Maastricht als enige stad in Nederland doelwit was van de V-2. Ook blijkt dat de Amerikanen niets hebben bekendgemaakt aan de bevolking.

Overzicht V-2 inslagen

Overzicht V-2 inslagen

Nr. Datum Tijd inslag Nr US impactlijst
1 28 september 09.10 52
2 28 september 11.55 54
3 28 september 12.55 56
4 28 september 16.54 60
5 28 september 17.20 61
6 28 september 22.50 64
7 28 september 23.00 65
8 29 september 8.55 68
9 29 september 12.31 70
10 29 september 12.40 71
11 29 september ? 75
12 29 september ? 76
13 29 september 15.21 77
14 29 september 15.55 78
15 29 september 16.24 81
16 29 september 19.00 84
17 30 september 16.17 86
18 30 september 18.55 87
19 1 oktober 15.00 89
20 1 oktober 15.34 90
21 4 oktober 11.55 103
22 8 oktober 9.15 117
23 8 oktober 9.17 118


Maastricht doelwit van V-1’s?

Uit: “V1-Eifelschreck.”door W.Gueckelkorn /Detlev Paul.
Een bijzonder goed boek dat tot in detail ingaat op de gebeurtenissen in de Eifel, de techniek van de V-1 en de gevolgen van de vele lanceringen van dit wapen. Dit boek is deels gebaseerd op het Kriegstagebuch 155 Flak regt. Een kopie van het Kriegstagebuch werd mij spontaan verstrekt door de Heer Detlev Paul, medeauteur van het boek “V-1 Eifelschreck”.

Het Flak Regt. was geoefend in het afvuren van de V-1, en had vanaf 26 Juni tot 17 Augustus vanaf de stellingen in Noord-Frankrijk ca 8600 V-1’s gelanceerd in de richting van Londen en andere steden in Engeland. Hiervan stortten er 2190 vroegtijdig neer. Na de invasie en de doorbraak van de geallieerden moesten de stellingen in Noord Frankrijk worden prijsgegeven. Tussen 18 Augustus en 1 September trok het regiment terug en kwam via Nederland op 5 September in Euskirchen terecht. Op 11 September kwam het bevel van het OKW en LXV Armeekorps aan FlakRegt. 155 om Oostelijk van de Westwall stellingen te betrekken met als doelwit voor de V-1: Rotterdam, Antwerpen, Brussel en het gebied om Lille en Charleroi. Op 13 September kreeg Afdeling I opdracht om 32 afvuurstellingen te verkennen oostelijk van de Westwall in het gebied Düren-Brühl- Bonn-Mayen-Traben Trabach en Wittlich. Afdeling III verkende vanaf 18 September 16 inzet- en 20 vervangingsstellingen in het gebied rondom Montabauer-Giesen-Olpe. Op 27 September waren in de Eifel 32 stellingen verkend, waarvan er inmiddels 6 in de bouwfase waren. Ondanks de onzekere toestand aan het front besloot Flak Regt.155 om 1 batterij van Afd. III Westelijk van Cochem in te zetten. Op 29 September besloot men de23e Batterij bij Büchel in te zetten. De bouw van de afvuurstellingen ging onverminderd door en de inzet van de 23e Batterij werd voorzien op 18 Oktober maar werd verplaatst naar 21 Oktober. Om 7.23 uur op die dag werd de eerste V-1 verschoten richting Brussel; er volgden er nog 12. Einde Oktober waren er 337 gelanceerd, waarvan 282 stuks in de richting van Antwerpen en de resterende 55 richting Brussel.
Ruim 20% van de gelanceerde V-1’s stortte vroegtijdig neer; dit betekende gedurende de gehele periode dat in de nabijheid wonende Duitse burgers en/of militairen konden worden gedood of gewond.
Vanaf 24 Oktober schoot ook batterij 22 bij Laufeld en 14 dagen later de 21e Batterij en de IIe Afdeling (gestationeerd in Nederland). Was aanvankelijk Brussel het eerste doel, Antwerpen en Luik werden de hoofddoelen en de andere doelen (Maastricht,Verviers, Hasselt).werden afgevoerd van de lijst. De opperbevelhebber West van de Wehrmacht constateerde inmiddels dat de aanvalskracht van de geallieerden werd verplaatst van het Zuid-Westen van Nederland naar de regio Aken.(Opmars naar de Roer en Hürtgenwald) en gaf op 20 November 1944 opdracht Luik met alle middelen aan te vallen om de verbindingslijnen van de Amerikanen te storen. Luik werd dus het hoofddoel van de batterijen in de Eifel; vanaf de 20e November in de namiddag werd de stad bijna onafgebroken beschoten. Hierbij bleek dat er een forse afwijking naar rechts optrad bij de lancering van de V1\u2019s. Door een andere manier van besturing werd deze afwijking later beperkt tot 1 a 2 graden.
Uit de stellingen in de Eifel werden totaal 5618 V-1\u2019s afgevuurd waarvan 112 richting Brussel, 2479 richting Antwerpen en 3027 richting Luik. De aanvallen met de V-1 vanuit de Eifel werden uitgevoerd tot 5 Februari 1945. Hierna vertrok men naar de Oostelijke Rijnoever waar in de omgeving van Siegburg stelling werd betrokken. Van daaruit werden vanaf 7 Februari 1945 tot 18 Maart 1945 V-1’s gelanceerd.

Conclusie tav. gebruik V-1 tegen Maastricht:
In tegenstelling tot de vroegere gedachte dat Maastricht gezien de toch grote concentratie van V-1 inslagen doelwit was spreekt het Kriegstagebuch van het 155e FLAK.regt. duidelijke taal. Maastricht was geen doelwit voor de V-1! De concentratie van ruim 30 V-1 inslagen in de nabijheid van Maastricht en zelfs in de stad zijn dus hoogstwaarschijnlijk te wijten aan de afwijkingen naar rechts die in het Kriegstagebuch van 155 Flak regt. werden vermeld; de V-1’s waren dus grotendeels bedoeld voor Luik. Er kunnen enkelen die voor Antwerpen waren bestemd vroegtijdig zijn neergestort. Typisch is dat er Noordelijk van Maastricht maar enkele V-1’s zijn terecht gekomen. Oostelijk zijn er een 20tal in Zuid-Limburg beland.
De Amerikanen die oorspronkelijk de luchtafweer tegen de V-1 direct in en om Luik plaatsten kwamen al snel tot de conclusie dat dit niet juist locatie was omdat er regelmatig slachtoffers vielen door granaatscherven en kogels. Ze verplaatsten dus een groot deel van de luchtafweer naar voren waar minder gevaar was voor de eigen troepen.(Buzzbomb Alley)

V-1 locaties lanceerinstallaties en doelen

V-1 locaties lanceerinstallaties en doelen

Maastricht doelwit van PPG?
Tenslotte nog de inslagen van 2 projectielen op 16 December 1944 waarbij een aantal gewonden zijn gevallen.

Uit: Conquer, The Story of Ninth Army 1944-1945. Washington Infantry Journal Press 1947. Pag. 353.
“Among the interesting installations at Hillersleben was the loading plant which had many specimens of finned projectiles. Of special interest was the 12cm smooth-bore long barreled projector. Projectiles from this type of weapon had fallen in the vicinity of the rear echelon of Ninth Army Headquarters at Maastricht on December 16.1944. One of these weapons was located on the Hillersleben Proving Ground range, and investigation showed why it could attain a range of about 80 miles. The 258-foot tube consisted of sections with five sets of two-booster powder-charge tubes installed at intervals along the main tube”

Proefinstallatie Hillersleben

Proefinstallatie Hillersleben

Opmerking: In April 1945 vonden de Amerikanen in de Heeresversuchstelle Hillersleben de hierboven genoemde installatie. Ze wisten inmiddels dat dit een deel van de afvuurinrichting van de V-3 was. Ook vonden ze projectielen die gelijk waren aan de resten die ze in Maastricht opspoorden. Het ging om projectielen met een kaliber van 120 mm, een lengte van ca. 2 meter en vier staartvinnen. Men concludeerde daarom dat Maastricht met de V-3 werd bestookt !!!
Opmerking: Niet bekend was het feit dat de Duitsers in de laatste maanden van de oorlog testen uitvoerden met een “zwaardere” versie van de V-3, waarbij projectielen gebruikt werden van het kaliber dat in Maastricht was gevonden. H.R.

Uit: US Army in WWII. The ordnance Department on Beachhead and Battlefront. Lida Maya . 1968. Office of the chief of military history. United States Army. Pages 319-320.
“When the Ordnance Ninth Army manpower build-up began around Maastricht, the next problem was to find locations for the Ordnance- Companies in an area crowded with American and British troops and soggy with November rains. Ammunition depots and vehicle parks were set up at roadsides. Maintenance and depots-companies found shelter in factories or even caves or worked in the open on paved streets. In the congested Maastricht area, many of the newly arrived Ordnance saw their first German V-1-bombs, at night a steady, orange-red flame against the black sky, and day and night heard their motors variously described as a “croaring thunder” or a “guttural burble”. Most of the V-1’s passed over on their way to Antwerp, but some exploded in the neighborhood of Maastricht. There were many of random explosions of mammoth shells fired from giant artillery-weapons like the V-3 (Vergeltungswaffe), which had been originally designed by the Germans to fire on London from the Belgian and Dutch coast”

Opmerking: Merkwaardig is hier de verklaring van de vele zware explosies die men aan de zwaarste artillerie toewees. Dit waren de explosies van de V1’s. Er werd zover bekend geen zware artillerie (Spoorweggeschut) tegen Maastricht ingezet. Wel kregen Heerlen, Sittard, Geleen-Oost evenals Kerkrade met dit geschut te maken. Ze werden getroffen door enkele granaten van 240 mm spoorweggeschut dat stond opgesteld bij Mönchen-Gladbach. Het bereik van deze kanonnen was niet groot genoeg om Maastricht te treffen. Bovendien werd het alleen maar ingezet tussen 16 en 24 December 1944. H.R.

Uit: History of the 13th/18th Royal Hussars (Queen Mary’s Own) Maj.General G.H.Miller. 1949. Oliver Burridge &Co. LTD. London. Pag. 148.
“Time was mostly spent in “standing to” and tank firing practice until the 12th of Januari, when the Regiment concentrated at Ulestraten to plan, what turned out to be, a most unpleasant operation know as “Blackcock” (Het bevrijden van het gebied van Susteren tot aan de Roer bij Roermond H.R. ) Just before the main party arrived, two V-1 flying bombs landed on the rear of “C” squadron cooke-house. Fortunately no serious damage was done, but corporal Price and trooper Allan, the cooks, where slightly wounded”
Opmerking: Op de 12e Januari noteerde Maastrichts luchtwacht dat er doden en gewonden waren gevallen. Dat was dus niet juist. Het was geen V-1 maar een V-2 die in Ulestraten insloeg (vanwege de twee kort na elkaar volgende explosies). Volgens ooggetuigen was er 1 krater met een diameter van ongeveer 20 meter. H.R.

Uit tijdschrift: ’40 -’45. Toen en nu. Nummer 114. Pagina’s 2 t/m 27.
Het hoofdartikel geschreven door Jean Paul Pallud in dit nummer behandelt de geheime wapens V-3 en V-4. De Heeres Art.Abt(mot)705 was verantwoordelijk voor de twee V-3 afvuurinrichtingen die nabij Lampaden in de Eifel werden opgesteld. Ze waren gericht op de stad Luxemburg. En vanaf 29 December 1944, toen de eerste granaten arriveerden, kon men Luxemburg aanvallen. De granaten hadden een pijlvorm en onderkaliber van 10cm en een lengte van 2,35 meter.Ze werden HDP genoemd Tussen 30 December en 22 Februari werden 183 projectielen afgevuurd die 10 dodelijke slachtoffers en 35 gewonden eisten.
Ten aanzien van Maastricht kunnen we op basis hiervan dus stellen dat er geen V-3’s op de stad zijn afgeschoten. Bovendien verschilde de V-3 met een kaliber van 100 mm met het grotere kaliber-120mm- van de gevonden resten in Maastricht. De V-4 zou mogelijk een alternatief kunnen zijn. Maar ook hier gold dat op 16 December de “artillerie- Abteilung 709” nog onderweg was van haar oefenterrein in Leba-Waldheim (Polen) naar Nunspeet in Nederland. Op 24 December opende men het vuur op Antwerpen. Het kaliber van de V4 raket was 190 mm en ze bezat 6 staartvinnen, terwijl de resten in Maastricht 4 staartvinnen hadden en van kaliber 120mm waren.

Waffen und Geheimwaffen des deutschen Heeres.1939-1945. Band I en II. F.Hahn. 1998.Bernard Graefe Verlag.Bonn.
Band I: Pagina 148 t/m 196.Eisenbahngeschütze.
Band II: Pagina 152 t/m 154. Rheinbote V-4
Pagina 154 t/m 162, Hochdruckpumpe V-3
Pagina 162 t/m 180. Fernrakete A-4.-V-2.
Dit is een goed gedocumenteerd boek over alle wapens waarover Duitsland beschikte. In dit boek worden Maastricht met 19 en Hasselt met 13 V-2 aanvallen genoemd.
Opmerking: Het raadsel van de twee inslagen op 16 December1944 werd opgelost na bestudering van pagina’s 148 t/m 196 van Band I. In 1944 werden 2 “Eisenbahn kanone” van het type K5-E(N) kaliber 28cm voorzien van een gladde loop met kaliber 31cm. Vanaf dat moment heetten ze K5-(N)Glatt (Kanone 5-Eisenbahn-Neu.Glatt.31cm). De standaard kanonnen van 28 cm kaliber hadden een maximaal bereik van 87 km door gebruik van granaten met extra raket aandrijving. De afwijking van de inslagen in de doelen was te groot, en bedroeg ca 3400 meter. Er werden daarom andere wegen ingeslagen. De oplossing werd gevonden door het gebruik van een gladde loop waardoor het kaliber opliep tot 31 cm. Bij gebruik van het: “Peenemünder Pfeilgeschoss” werd het bereik tot minimaal 150 km opgevoerd. Andere bronnen spreken van 180 km. Het “Peenemünder Pfeilgeschoss” ofwel “PPG” was een granaat in pijlvorm die kon worden afgevuurd door een kanon. Ze was ontwikkeld door de Heeres Prüfstelle,en werd gemaakt door de Firma Röchling.

Eisenbahn Kanone K5-(N)Glatt (Kanone 5-Eisenbahn-Neu.Glatt.31cm)

Eisenbahn Kanone K5-(N)Glatt (Kanone 5-Eisenbahn-Neu.Glatt.31cm)

Deutsche Eisenbahngeschütze. G.Taube.2001.Motorbuchverlag.Stuttgart. Pagina 41.
Dit boek geeft een aantal kenmerken van “Eisenbahn” geschut:
Afmetingen Eisenbahnkanone K5-E(N) Glatt 31cm.
Looplengte: 21,5meter.
Totale lengte: 41,2meter.
Gewicht: 150 ton.
PPG.: Gewicht: 136kg.
Lengte: 2012 mm.
Kaliber: 120 mm.

PPG

PPG

Deutsche Eisenbahngeschütze. H.Scheibert. Podzun Verlag.Friedberg.1975.
In dit boek vond ik de volgende informatie. Door gebruik van het PPG projectiel en de gladde loop van het 31 cm geschut werd de weerstand in de loop veel minder waardoor de mondingsnelheid tot 1524 m/sec. verhoogd kon worden, en het vuurbereik verhoogd werd tot 160km.
Verder vermeldt dit boek dat twee van deze kanonnen in1944-1945 tegen 1st US ARMY werden ingezet. Doelen waren o.a. Maastricht en Verviers. De kanonnen waren opgesteld in het Ahrdal.
Opmerking: De inslagen in Maastricht zijn de enige die hier tot nu toe zijn gevonden. HR.

Slotconclusie:
Uit bovenstaande blijkt overduidelijk dat Maastricht bewust als doelwit was gekozen voor de V-2. Bovendien ook nog van spoorweggeschut dat als granaat het PPG projectiel gebruikte. Sommigen noemden deze vuurcombinatie V-5.
De keuze voor aanvallen met de V-2 op o.a. Maastricht, Antwerpen,Hasselt, Diest, Luik, Charleroi, Mons, Tournai, Lille, Cambrai, Arras zal niet op strategische gronden genomen zijn; veeleer zal de pas aangestelde SS-Generaal Kammler hebben gemikt op terreur. Na het wegstrepen van alle doelen behalve Antwerpen en Luik kan men spreken van strategische overwegingen. Deze steden waren met hun faciliteiten de 2 grootste aanvoer-en opslagplaatsen voor US.Army tbv. 1st, 3th en 9th Army.
Blijft nog de vraag waarom op 16 December maar 2 granaten PPG werden afgevuurd, respectievelijk genoemd. M.i. had dit alles te maken met het Ardennenoffensief. Het betrof mogelijk inschieten op Maastricht. Een andere mogelijkheid is dat de 2 granaten de enigen zijn geweest die zijn opgevallen.
De Amerikanen waren in de hectische dagen na de 16e December bezig met andere dingen. Ze moesten het Ardennenoffensief zien te stoppen en in Zuid-Limburg werden de troepen uitgedund. Wat ook nog speelde was de mogelijkheid van een Duits offensief vanaf het Noorden. Bij Susteren stond immers een legerkorps klaar (XII-SS-Pantzerkorps) met 4-infanteriedivisies (15, 176, 183, en 59) en een pantserdivisie (9-SS-Pantserdivisie) om naar het Zuiden te stormen direct nadat de eerste Duitse troepen in België de Maas hadden bereikt! Ze werden versterkt door het XIIe Volks- Artilleriekorps. Waarachtig een zeer sterke legermacht.
Door het uitdunnen van de troepenmacht waren de Amerikanen verplicht enorme hoeveelheden mijnen aan te voeren en te leggen zodat men voor andere zaken geen tijd had. Men ging zelfs over tot het aanbrengen van Booby- traps op 20 % van de mijnen. Tot op dat moment was dat verboden. Het verbod werd tijdelijk opgeheven. Maastricht was vergeleken met de andere doelen qua bebouwd oppervlak een klein doelwit. Het geluk van de stad was dat het richten van de V- wapens nog betrekkelijk onnauwkeurig was. Een afwijking van plus- of min 10kilometer was normaal. Desondanks hadden de 2 V-1 blindgangers die in de stad vielen, al enorme schade kunnen aanrichten indien ze geëxplodeerd waren. Het grootste deel van de wapens viel aan de Westkant van de stad in open terrein.
AL MET AL BLIJFT MAASTRICHT DE ENIGE STAD IN NEDERLAND DIE BEWUST MET V-WAPENS WERD BESTOOKT!!!!.

Maastrichts stadshistoricus P.M.M.A. Bronzwaer schrijft over de V-wapens in deel 2 van het boekwerk “Maastricht bevrijd en toen?”1988.
Hoofdstuk VIII -onder “Bommen en granaten” pagina’s 143 t/m 148.

“De volgende plaag die in letterlijke betekenis vaak over de stad komt is de “vliegende bom” de V-1. Dit was een “soort luchttorpedo met vleugels die, na met een katapult gelanceerd te zijn, door een krachtige motor voortgedreven werd en daarbij snelheden bereiken kon welke iets groter was dan die van de snelste geallieerde jagers”. Ze werden gelanceerd vanaf, “ceen 40meter lange, ijzeren startbaan die een helling had van 18 graden”. De lading bestond uit ca. 300kg dynamiet en een hoeveelheid benzine voor de motor. Was de brandstof op dan stopte de motor en viel de V-1 naar beneden. “Eigenaardig gesteld met die dingen. Hoor je ze, dan kun je er naar zwaaien. Hoor je ze niet, dan kan er een op je pet vallen! Vooral s’nachts angstaanjagend, als je ‘m ineens hoort ophouden. Je adem stokt in je keel en je hart bonst als een razende! Je kunt niet anders doen dan met je ogen dicht afwachten of je naam er op staat of niet.” Hoewel het raketwapens zijn verplaatsen ze zich relatief langzaam en kan men ze met het blote oog goed volgen. De humor speelt voor de Maastrichtenaar ook in die dagen een grote rol want al gauw doet het volgende mopje de rondte.”Enne dreuvige” (Bedoeld wordt de artillerieverkenner Piper Cub H.R.) komt een vliegende bom tegen en vraagt hem waarom hij zo snel vliegt. Antwoord van deze “Zouste neet es tich dien achterwerrek in brand steit” (Zou je niet als je achterwerk in brand staat H.R.) Er komt een aantal van deze deze vliegende bommen neer op akkers en weilanden rond de stad (Wolder-Caberg) of in de iets verdere omgeving (Smeermaes, Rothem, Cadier en Keer). Slachtoffers zijn hierbij niet te betreuren: er is alleen sprake van materiële schade. De V-1’s die hier overkomen, worden gelanceerd vanuit de omgeving van Wassenaar en zijn bestemd voor Luik. De provincie Luik wordt in totaal door ruim 2200 van deze projectielen getroffen, waarvan er 960 in de stad neerkomen. Daar is de schade enorm.”

Commentaar H.Rouvroye: Schrijver heeft geen of onvoldoend onderzoek gepleegd en kon dus geen gedegen verhaal schrijven. Hij heeft niet gezien dat Maastricht doelwit was van niet alleen de V-2 noch dat bovendien een tweede wapen op de stad werd gericht. Hij heeft niet geconstateerd dat van de toch behoorlijk in aantal neergestorte V-1’s in de directe omgeving van Maastricht en in de stad zelf dodelijke slachtoffers zijn gevallen en dat de stad 2 blindgangers in de binnenstad kreeg. Ook heeft hij niet geconstateerd dat de V-2’s die werden gelanceerd in Wassenaar, Londen als doel hadden.

De mensen die deze tijd meemaakten, zagen de V-1 uit het Zuidoosten naderen en eenmaal de stad gepasseerd in Westelijke richting verdwijnen. De bronnen die hij hierbij noemt, hebben hun verhaal waarschijnlijk in 1945 geschreven met de toen nog niet algemeen bekende gegevens. Dit ontsloeg de schrijver in 1988 niet van de verplichting om zo goed mogelijke informatie te gebruiken.

Dankwoord.
Ik wil hierbij graag van de gelegenheid gebruik maken om dhr. Detlev Paul te bedanken voor het beschikbaar stellen van een aantal zeer relevante gegevens. Verder wil ik dhr. Koopman bedanken voor de belangrijke adviezen die hij aangaf.

Overige geraadpleegde bronnen:

Internet sites:
http://www.v2rocket.com/ A4/V2 resource site. Een voortreffelijke en complete site waarin ook een aantal data van de aanvallen op Maastricht worden genoemd.
http://www.astronautix.com/lvs/v2.htm. V-2 pagina van encyclopedie.

Enzyklopeadie Deutscher Waffen.
Deutsche Waffen Journal.
V-1 Flying Bomb 1942-1945.S.J.Zaloga/J.Laurier.
Hitlers infamous “Doodlebug”
V-2 Ballistic Missile.1942-1952.S.J.Zaloga/R.Claw.
German V-Weapon Sites 1943-1945.S.J.Zaloga/H.Johnson/C.Tailor.
Militair Archiv.Freiburg.
Foto’s Bundesarchiv
USA Fotoarchief.
Eigen archief.

(Disclaimer: Dit betreft een oud artikel uit Bulletin, het kan zijn dat de informatie in dit artikel inmiddels achterhaald is of onjuist is gebleken.)


Leave a Reply

Your e-mail address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.